Murchinson

Maandagavond na een pittige reis naar het noorden neergestreken bij Boomu’s Women camp, een primitieve accommodatie. We sliepen in traditionele banda’s, ronde lemen huisjes met een rieten dak, en we douchten lekker met koud regenwater. Na een fijn kampvuurtje met een hoop spannende verhalen over door wilde beesten verslonden mensen doken we het mandje in. Al gauw brak een heftig onweer los met bakken tropisch water die op onze banda’s neerkwamen. Ik werd wakker door een straaltje water dat op mijn hoofd plensde. Ook Cees in mijn banda hield het niet droog. Bedden verschuiven, handdoeken aanrukken en weer verder proberen te slapen. ‘s Ochtend bleek dat er meer natte bedden gehaald waren...fantastische ervaringen weer ;). In Boomu houdt een groep vrouwen het hoofd boven water met de accommodatie en het verkopen van prachtig gevlochten manden van raffia en papyrus, leuk voor thuis!

Doorgereden via het asfalt naar de Nijl. Het zit hier vol met bavianen langs de kant van de weg. Voor het eerst zag ik ook twee chimpansees de weg oversteken. Wat een ontmoetingen zijn dat zeg, met mensapen. Fantastisch boottocht op de Nijl gehad, nijlpaarden, visarenden, slangenvogels, een enkele olifant, allerlei soorten ijsvogels en dan op het eind van de route die fantastische woeste waterval. Het schijnt de meest krachtige van de wereld te zijn. Enorme watermassa’s worden hier door een smalle spleet geperst en storten naar beneden.

Uiteindelijk belandt bij een lodge midden in het park. Hier lopen de wilde beesten dwars over de accommodatie. Best heftig hoor: een groep buffels zoekt hier bescherming tegen leeuwen en ander roofzuchtig spul. Staan rustig voor je kamerdeur en dan kun je dus echt niet doorlopen, veel te gevaarlijk. Er is constant personeel dat je veilig begeleidt vanaf je kamer naar de hoofdaccommodatie. Wel schattig dat er in het kielzog van de buffels ook een hele groep wrattenzwijnen (pumba’s) bescherming vindt. Heerlijk luxe gechillt bij Sambiya lodge, dat mocht ook wel een keer na al onze ontberingen ;).

Woensdagochtend om 4.30 uur opgestaan om een uur later met 4-wheel-drive busjes het park in te trekken. Bij zonsopgang en met een beetje regen zou je veel moeten kunnen zien: op naar de big four (de vijfde, de neushoorn zit hier pas volgend jaar na herintroductie). De buffel was een makkie, de olifant zagen we en de luipaard hebben we daarentegen niet gezien. De leeuw moest nu toch wel een keer gespot worden. Ik ben hem al tweemaal misgelopen. En ja hoor, eerst twee jonge leeuwen, één behoorlijk jong beest en een adolescent, moeders op jacht. Fantastisch gezicht, wat een kracht, wat een ontspanning. Gapen, likken, stoeien, zwiepende staart en wat alert..geweldig! Wat later troffen we een groep van 5 volwassen leeuwen. Geen enkele angst, heel indrukwekkend. Het stonk er enorm naar een buffel die een paar dagen geleden neergehaald was door de leeuwen. Daar konden ze best drie dagen mee verder. We hoorden ook van de ugly five: het wrattenzwijn, de hyena, de gier, de maraboe en nog één. Klopt helemaal, wat een gribusbeesten, maar ook die mogen er zijn hoor!

Ik ben zelf erg gecharmeerd van de giraffe, een beest uit een andere wereld, er is geen gracieuzer beest op aarde te vinden en dan in dit eindeloos mooie uitgestrekte landschap...alhoewel, dit park is niet meer wat het was: we zien zo af en toe een boortoren (in de vroege ochtend lichtten ze op als gigantische kerstbomen) en dwars over de savanne treffen we regelmatig elektriciteitsmasten en -kabels aan die de olie-installaties van energie moeten voorzien….

Het zit erop, ik zit nu bij COCO-beach, een strandclub aan het Victoriameer bij Entebbe. We wachten op ons laatste transport naar de luchthaven. Het vliegtuig vertrekt om 4 uur in de nacht. Wat hebben we een fantastisch uitgebalanceerd programma gedraaid, wat hebben we veel van de leerlingen en onszelf gevraagd, wat is er veel in die koppies van onze leerlingen gebeurt. We zijn aan herfstvakantie toe.

Tot blogs, Coen Kd

 

Oh Lord won’t you buy me ….

Op zondag uiteraard naar de kerk: Watoto church in Kampala. Na een strenge beveiligingscontrole Watoto church binnengestapt. Volle zaal en op het podium stond een voltallig koor en een band spirituals te zingen en te spelen. Mooie sfeer, de armen in de lucht, trance en bezinning alom. Volgens een zeer strakke choreografie verloopt de dienst. Niets op het podium en in de zaal werd aan het toeval overgelaten. De preken en gezongen delen gaan naadloos in elkaar over, de zaak wordt boventiteld, er wordt ook online uitgezonden met enige vertraging zodat ‘foutjes’ eruit gehaald kunnen worden. Het thema van het tweede deel was ‘God’s plan for financial blessing’. Hoe kun je stap voor stap het pad volgen naar een betere financiële uitgangspositie. Dit werd rechtstreeks verbonden met waarden en uitgangspunten die in de Bijbel te vinden zijn. Natuurlijk werd er aangegeven dat het niet gaat om rijk worden maar om altijd tevreden te zijn met wat je hebt (content) en vooral dat je vergaarde inkomsten moet delen. Ja en dan is de stap naar ‘fondsenwerving’ voor de Watoto – goede doelen snel gemaakt. De dienst die best ‘spiritueel‘ begon sloeg halverwege dus om naar een uitgekiende marketing-bijeenkomst.

Watoto is een grote kerk hier in Oeganda en is samen met andere christelijke genootschappen een belangrijke electorale factor. Ook werd opgeroepen om het heilige land Israël te steunen in haar strijd tegen Hamas, nota bene de ochtend na de verschrikkelijke gebeurtenissen rond de Gazastrook. Religie en politiek blijken hier innig verbonden.

Na de kerk nog even wat geschiedenis opgesnoven rond het koninklijk paleis waar zich ook de martelkamers bevinden waar onder Idi Amin maar ook onder Obote duizenden mensen zijn vermoord en zijn afgevoerd naar de swamps waar ieder spoor werd uitgewist door vraatzuchtige krokodillen.

Samen geluncht met een Nederlandse medewerkster van Defend Defenders (DD), de organisatie die strijd voor bescherming van mensenrechtenbeschermers (‘Safe but not silent’). Was heel goed om in een gesprek nog even alles de revue te laten passeren, je kon de kwartjes horen vallen. Deze dame was verantwoordelijk voor projecten waar klimaat- en milieuvraagstukken in het geding zijn. Dat was heel mooi want ons volgende programmaonderdeel is een bezoek aan nationaal park Murchinson Falls. Ik heb mij ooit voorgenomen om daar nooit meer te komen vanwege de schokkende ontdekking vorige keer dat daar naar olie wordt geboord en een verwarmde pijplijn dreigt te worden aangelegd die 1300 km over land door bewoond gebied en door diverse natuurgebieden naar een haven in Tanzania wordt geleid (EACOP = East Africin Crude Oil Pipeline). Ik zag toen de eerste bouwwerken al verrijzen (brug over de Nijl, netwerk aan wegen dat in het park werd geasfalteerd, etc). We gaan er toch weer naar toe. Zoals viel te verwachten is DD hier ook erg actief. Er is op grote schaal sprake van schendingen van mensenrechten omdat bijvoorbeeld vanwege de aanleg van EACOP mensen van hun land worden gejaagd en zij niet de beloofde compensatie ontvangen. Organisaties als AFIEGO die opkomen voor de belangen van deze mensen worden geïntimideerd en hun kantoren worden geplunderd en verwoest. Ook zijn gezien de organisatiegraad en corruptie in dit land olielekkages met verwoestende uitwerking op met name moerasecosystemen in de toekomst volstrekt niet uit te sluiten. Milieuactivisten die hier ook indirect de belangen van de lokale bevolking proberen te dienen krijgen de nodige bescherming van Defend Defenders.

 

 

IUIU-S2U Business Awards

Op zaterdagochtend was het weer tijd voor de uitreiking van prijzen voor de beste plannen voor het opzetten van een ‘small business’. De studentes van de Islamic University in Uganda (IUIU) hebben afgelopen jaar de mogelijkheid gekregen om een plan in te dienen waarmee een opstartbedrag te winnen is van maar liefst 1.000.000 Ugandese Shilling, omgerekend zo’n 250 euro. Dat lijkt niet zo heel veel maar voor Oegandese begrippen is het een enorm bedrag. Docenten zaten verlekkerd te kijken naar drie maandsalarissen die weggeven worden. Het initiatief hiervoor komt van ons en is onder andere bedoeld om ook de Oegandese studenten bij ons bezoek te betrekken en om de verbintenis die we zijn aangegaan met IUIU te versterken en te laten uitmonden uiteindelijk in een echte uitwisseling van studenten. Wij zijn hier in Oeganda maar volgend jaar hopen we de eerste Oegandese studenten in Nederland te mogen verwelkomen. De awarduitreiking hebben we volledig aan onze ambassadeurs overgelaten. De avond tevoren hebben zij 26 businessplannen doorgeakkerd en een selectie gemaakt. Punten werden er verdiend aan de hand van criteria die te maken hebben met sociaal en ecologisch verantwoord ondernemen. Na flinke discussies werden er vijf plannen geselecteerd. Zaterdagochtend zaten er 500 studenten in de zaal. Er was een programma met een powerspeech van de rector dr. Madinah Nabukeera en keynote speech van advocaat Sophie Kyagulanyi. Wat een powervrouwen zeg. De islamitische meiden werden even flink toegesproken over de mogelijkheden die er voor moslima’s zijn om onder het juk van de door mannen gedomineerde samenleving uit te komen. Heel liefdevol hoor maar best streng.

Na de speeches was het tijd voor de uitreiking. De 5 genomineerden mochten hun idee pitchen waarna de jury (onze leerlingen) zich nog even konden beraden over de definitieve volgorde. De dame die in eerste instantie hoge ogen gooide met een bananensap-idee zakte toch terug op de lijst ten faveure van de studente die haar plan over kleding voor en door tienermoeders met verve wist over te brengen en er uiteindelijk met de hoofdprijs vandoor ging. Onze ambassadeurs maakten vervolgens de uitslag stap voor stap bekend. De spanning was te snijden en toen nummer 1 bekend werd gemaakt barstte de zaal in gegil en ‘gejodel’ los (ben even de naam kwijt van dat prachtige hoge klikkende, snerpende stemapplaus). De winnaar sloeg haar handen voor haar ogen, zakte door haar knieën en barstte in huilen uit. Daar kun je mee aan komen in je dorp. De eerst helft van het bedrag is uitgekeerd, de andere helft pas als na een half jaar blijkt dat de business op een goede manier is opgestart. Volgend jaar hopen we hier weer te staan alleen dan met veel meer ingezonden plannen die nog weer een stukje beter zijn!

Cees wist alles weer op een ongelooflijk leuke manier aan elkaar te improviseren. Wat moeten we zonder hem?

In de middag hebben we de nodige rust gepakt, even een duik genomen in het wedstrijdbad op de campus, ook dat is hier gewoon. Iedere keer dat ik hier ben moet je je beeld van Afrika en Oeganda weer bijstellen: alles is er, maar lang niet voor iedereen. 

 

Kiteezi, mensonterend?

Vrijdag 6 oktober, een dag in de 'frisse' buitenlucht! Even geen kantoor gelukkig. We zijn met zijn allen naar Kiteezi gereden waar een grote vuilstort ligt waar een groot deel van het afval wat in Kampala wordt ingezameld terecht komt. Bij afvalinzameling hier gaan de trucks van deur tot deur en wordt er aan de huisdeur geklopt en gevraagd of er nog afval is. Geen containers of inzamelpunt te vinden hier hoor. Volgens de vuilstortambtenaar wordt ongeveer de helft van het geproduceerde afval daadwerkelijk ingezameld, de rest beland in de rivieren, in de bodem of elders. Recycling en re-use zijn principes die pas na stort worden toegepast en dan moet je niet denken aan machines die afval sorteren. Dat gebeurt allemaal door mensen. Toen wij in het gebied aan kwamen rijden zagen we overal al bedrijfjes waar gesorteerd afval zoals plastic, metalen en glas in grote hopen lag te wachten op verder transport naar de grote jongens. Dit afval wordt op de vuilstort uit de drek gehaald, gesorteerd en verkocht aan de inzamelaars in de buurt. Zo’n 600 mensen werken dagelijks zo’n 12 uur in de drap en de stank en verdienen daar per dag dan ongeveer 5 euro mee. De helft daarvan wordt naar familie gestuurd in de dorpen, de andere helft is nodig voor voedsel en onderdak in de buurt van de stort. Én, geen werk is geen inkomen, je bent zelfstandig ondernemer. Het enig wat je hebt is een licentie dat je op de stort mag, je moet daarvoor kunnen aantonen dat je binnen een straal van 1 km rond de stort woont. Die hele buurt is qua werk afhankelijk van de stort. We weten dit omdat we onze leerlingen een half uurtje hebben laten praten met 5 vrouwelijke werkers die we voor een paar uur hebben afgekocht. Mooie eerlijke gesprekken. De vrouwen schaamden zich voor hun werk, hun familie weet er niet van..

Onze groep was diep onder de indruk van de verschrikkelijke werkomstandigheden van de werkers op de stort waarvan de helft vrouw is. We zijn met onze schoenen in de drek naar boven gelopen en hebben alles goed kunnen zien. Indrukwekkend hoor, mensen met megagrote zakken ingezameld plastic op hun rug, huisjes op de stort waar mensen even kunnen rusten en eten, vrachtwagens die storten met een horde mensen erachteraan want je wilt natuurlijk op de eerste rij zitten. Bovenop de stort zitten troepen maraboes te wachten tot zij ook een graantje mee kunnen pikken. Ik zag ook een vrouw een grote zak vullen met organisch afval afkomstig van een markt of zo. Echt heel ranzig hoe allerlei bijna rotte groenten bij elkaar werd geschraapt. Ook dit is geld waard: varkensvoer. We waren hier met vertegenwoordigers van het Global Green Growth Institute (GGGI), een internationale organisatie die Oeganda ondersteunt met kennis die nodig is om situaties als deze te moderniseren en te vergroenen. Het is toch van de gekke dat terwijl 90% van het afval organisch is, en dus prachtig te gebruiken is als compost, hier ongebruikt ligt weg te rotten omdat het spul vermengd is met allerlei andere troep .

In de middag hadden we een afspraak met een studentenclub die zich MUCCA noemt, de Makerere University Climate Change Association. Eerst de gebruikelijke eindeloze toespraken van presidents, vice presidents en speakers. Ik had wel andere verwachtingen moet ik zeggen: aanpak van climate change ging niet veel verder dan plastic inzamelen, bomen planten en gebruik van fietsen op de campus en gebruiksvoorwerpen maken van afval. Heel goed hoor, maar ik had gehoopt dat we wat meer aan de weet zouden komen over hoe klimaatverandering de levens van Oegandezen nu al beïnvloed. Opvallend hoe ongelooflijk weinig deze studenten weten over oorzaken van klimaatverandering. Alles werd door elkaar gehaald, het klassieke gat in de ozonlaag werd weer van stal gehaald in relatie tot CO2 uitstoot. Dat moeten studenten forestry van de naar hun zeggen ‘beste universiteit van Afrika tussen de Sahara en de Limpopo rivier’ toch echt beter weten.

Tijdens speeddates tussen MUCCA studenten en onze leerlingen waar over stellingen rondom duurzaamheidsissues werd gediscussieerd (wat wel heel leuk was overigens) kwam er nog een campagneleider langs die drie jaar voor de verkiezingen al bezig is om de zoon van de huidige president Museveni te promoten. Met een grote vlag kwamen ze aanzetten. ‘Nee, we kwamen toevallig langs’, ‘deze man komt hier omdat hij heel veel weet over klimaatverandering’… blah, blah. Wij hebben geprobeerd de politieke angel uit zijn komst te trekken maar meneer heeft toch mooi weer een paar filmpjes kunnen maken waarin hij in een internationaal gezelschap het middelpunt is. Met de MUCCA mensen hebben we per campusfiets (digital bike!?) nog twee boompjes geplant om onze vriendschap te bekrachtigen en we hebben naar elkaar uitgesproken dat we in de toekomst vaker met elkaar aan de slag gaan.

 

Defend Defenders

Vanuit ILO gister rechtstreeks doorgereden naar het hoofdkantoor van Defend Defenders, een pan-Afrikaanse organisatie die opkomt voor mensen die zich op een of andere wijze hard maken voor rechten van anderen. Dat kunnen individuele activisten zijn maar ook leden van activistische organisaties, journalisten of mensen die zich politiek over mensenrechten uitspreken.

Een hot item in Oeganda is momenteel natuurlijk de hele LHBTIQ+ wetgeving die nationaal en internationaal veel aandacht heeft gekregen. Uiteraard komt dit ook in het portfolio van Defend Defenders tot uitdrukking.

We zaten daar met zijn allen in de grote vergaderzaal op de derde verdieping van het Lotusgebouw. Hassan Shire, de oprichter en voorman van de club leidde de bijeenkomst waarin stuk voor stuk vertegenwoordigers van Defend Defenders aan het woord kwamen en vertelden over hun werkzaamheden. Een belangrijk deel van het werk is gericht op preventie: hoe voorkom je als activist dat je in een levensgevaarlijke situatie raakt zonder dat je je mond laat snoeren, dat is kort gezegd waar Defend Defenders ondersteunt. Safe but not silent!

Ook ondersteunt DD mensenrechtenactivisten materieel en immaterieel: zij werken vaak onder grote druk en moeten hier zowel mentaal als fysiek de tol voor betalen.

Veel spannender wordt het wanneer activisten toch echt in acuut gevaar verkeren. Dan heeft Defend Defenders de mogelijkheid om je bijvoorbeeld het land uit te smokkelen of je een safehouse aan te bieden. Let op hè, zij doen dit niet omdat zij dezelfde opvattingen delen als bijvoorbeeld de te beschermen activisten, nee, zij doen dit wanneer mensenrechten zoals geformuleerd in de Universele verklaring van de rechten van de Mens, geschonden dreigen te worden, ook al gaat het bij wijze van spreken om een verdachte van terroristische activiteiten.

Na de introductie van de werkzaamheden van DD kwamen een tweetal sprekers uit de LHBTIQ+-community aan het woord. Bigi was oprichter van een organisatie die zich vooral richt op de bescherming van leden van de LBTQ-groep. Groot taboe ligt bijvoorbeeld op lesbische vrouwen met hiv: hoe kom jij aan hiv? Je bent niet echt lesbisch..etc. DD heeft aan de organisatie ondersteuning geboden in de vorm van een mobiele truck waar deze vrouwen ondersteuning en medische hulp kunnen krijgen.

Laetititia was vertegenwoordig(st)er van een LHBTIQ+-organisatie hier in Kampala. De organisatie wordt verdacht van het zogenaamd rekruteren van homoseksuelen. Dit zou in strijd zijn met de recente wet waarin op het rekruteren van homoseksualiteit de doodstraf staat. Laetitia geeft aan dat er geen sprake is van rekruteren of promoten maar van identificeren. Zij komen bijvoorbeeld in bepaalde clubs die vanaf twee uur ‘s nachts bevolkt worden door homoseksuelen en/of mensen uit de queer-community die daar anderen ontmoeten. Door hier te zijn kunnen zij hun doelgroep bereiken en de nodige ondersteuning geven .

Toch zijn de leden van de organisatie waaronder Laetitia recentelijk opgepakt en 4 dagen vastgezet. Gelukkig kon net voor de arrestatie DD worden ingeschakeld en kon veel erger worden voorkomen: er verdwijnen wel vaker zomaar mensen.

Indrukwekkende verhalen voor ons en tegelijkertijd verhelderend waar het gaat om het begrijpen van de ophef rondom de recente LHBTIQ+-wetgeving. Interessant is bijvoorbeeld dat na invoering van de wet er gewoon een Pride is georganiseerd aan het Victoriameer. Je mag echt gewoon uitkomen voor je geaardheid, je hoeft daar volstrekt niet stiekem over te doen. Het wordt voor de wet link als je naar promotie van homoseksualiteit neigt. Maar wat is dat promotie? Tot nu toe is er nog niemand voor veroordeeld dus is er ook nog geen enkele jurisprudentie op gebouwd. Wat goed is om je te realiseren in de Godvruchtige land is dat hier een belangrijke link ligt met de oproep van conservatieve kardinalen en Evangelicals om jonge kinderen te beschermen tegen blootstelling aan iedere vorm van homoseksualiteit. Wat is er electoraal verstandiger dan je achter dit standpunt te verzamelen en een verbod op promotie van homoseksualiteit in de wet vast te leggen.

Wow, ILO en Defend Defenders op één dag, een tikkie too much maar heeeel belangwekkend en interessant.

 

Vluchtelingen aan het werk

Vanochtend een bijzondere bijeenkomst gehad bij de International Labour Organisation (ILO), een organisatie die net als de UNHCR en UNICEF een zelfstandige organisatie is die vanuit de Verenigde Naties is opgezet. Het hoofdkwartier bevindt zich in Genève. Wij bezochten het Oegandese hoofdkantoor in Kampala. Net als bij de VN word er gewerkt met conventies die worden vastgesteld en die landen kunnen ratificeren. De landenbureaus kunnen met deze geratificeerde conventie aan de slag. In Oeganda wordt er momenteel gewerkt aan een stuk of 10 projecten. Vandaag worden er een aantal uitgelicht waaraan onze Nederlandse overheid fors heeft bijgedragen. Leuk om te horen waaraan een deel van ons belastinggeld wordt uitgegeven! De projecten waar Nederland aan bijdraagt hebben betrekking op het vluchtelingenvraagstuk in Oeganda. Oeganda vangt momenteel 1,5 miljoen vluchtelingen op uit omringende landen. Dat zijn aantallen waar wij ons niets bij voor kunnen stellen. De vluchtelingen worden hoofdzakelijk opgevangen in een paar grote kampen. Eerder settlements eigenlijk want de kampen zijn inmiddels hele steden geworden waar je als vluchteling niet zomaar uit kunt en waar je hele leven zich dus afspeelt UNHCR zorgt voor eerste hulp met voedsel, dekens en onderdak. ILO volgt daarna en is betrokken bij de volgende stap: jongeren helpen bij hun eerste schreden op de arbeidsmarkt. Zij doen dit door jongeren te trainen en hen dan stage te laten lopen in bedrijven, hotels etc maar ook door de lokale markt rondom de settlements te versterken (bijv. met sesamplantages en aanverwante verwerkende industrie) maar ook ondersteuning bieden aan lokale initiatieven die gericht zijn op het opleiden en aan het werk krijgen van vaak ontheemde jongeren.

We hebben mogen luisteren naar de hartverscheurende maar ook hoopvolle verhalen van drie vluchtelingen. Eén uit Soedan, de ander uit Congo en nog een ander uit Burundi. Om hele uiteenlopende redenen moeten vluchten naar Oeganda. Sibylle een vrouw afkomstig uit Burundi was met scheikunde en natuurkunde hard op weg naar de universiteit in haar thuisland toen de oorlog om haar heen uitbrak. In Oeganda aangekomen werd ze drie klassen teruggeplaatst, moest ze de Engelse taal gaan leren (in Burundi spreekt met Frans) en moest ze op een gegeven moment stoppen met school om vanwege het overlijden van haar vader voor haar moeder in het kamp te zorgen. Weg onderwijs, weg carrière. Met enig verstand van ICT en een beetje spaargeld wist Sybille een handeltje op te zetten in webdiensten, iets wat vrouwen vanuit huis kunnen doen. Dat bracht haar op het idee om met deze aanpak veel meer vrouwen in het kamp aan het werk te krijgen. Sybille richtte haar eigen organisatie op: 'Her dreams count', en hier is waar ILO om de hoek kwam kijken. Dit soort initiatieven worden door ILO ondersteund. Sybille’s organisatie is fors gegroeid en veel jonge vrouwen hebben perspectief op een beter, werkend leven gekregen. Benjamin is een jongen die vrij jong vanuit Congo in een settlement terecht is gekomen. Benjamin vertelde dat hij zich alleen een leven kan herinneren binnen een afgesloten kamp. Dankzij een opleidingsprogramma van ILO is hij uiteindelijk aan de slag gegaan bij het chique Fairways hotel in Kampala. Hier heeft hij diverse kanten van het vak geleerd, heeft hij een baantje gekregen en is hij opgeklommen tot hoofd receptie. Wat een power hebben mensen dan. De verhalen gingen vooral over de successen van deze mensen op de arbeidsmarkt maar toen wij hen konden bevragen werd wel duidelijk dat die arbeid weliswaar hard nodig is maar de pijn van deze ontheemden maar gedeeltelijk verzacht. Deze jonge mensen hebben ook behoefte aan familie en die hebben ze vaak niet of is onbereikbaar voor hen. De vraag of zij zich nu ze het zo ver geschopt hadden gelukkig waren werd voorzichtig beantwoord met: Nou, eigenlijk niet nee, niet gelukkig maar wel tevreden. Wat verder werd benadrukt is dat het voor hen ongelooflijk belangrijk was dat zij met open armen werden ontvangen. Zij voelden zich in het algemeen welkom. Das nou eens een mooie boodschap die wij in onze koffers moeten meenemen.

ILO heeft inmiddels 10.000 jonge vluchtelingen in haar programma’s en ambieert een aantal van 50.000. Een druppel op een gloeiende plaat? Nee, er zijn ook andere zusterorganisaties actief en ieder mens aan het werk is er één. Het hoofd van ILO Oeganda, Stephan Oppio, benadrukte het belang van werk. Zij zien vaak dat wanneer jongeren zo’n twee jaar nadat zij gestopt zijn met school nog niet aan het werk zijn, afglijden en niet meer in het regulier proces terechtkomen. Waar dan wel hoorden we vandaag niet maar daar hebben we inmiddels elders ook al een en ander over gehoord: criminaliteit, drugsverslaving en prostitutie om maar eens wat te noemen.

Fantastisch om met onze leerlingen op zo’n hoog niveau eens in zo’n organisatie te mogen kijken. Zware kost hoor voor hen en niet voor iedereen goed te volgen maar de puzzelstukjes zullen zeker nog op hun plaats vallen. ILO heeft ook onze nieren geproefd en hebben aangeboden dat we op een volgende reis zeker een meerdaags bezoek aan een settlement en de projecten daar aan ons programma mogen toevoegen.

Vooruit, een schooldag

Dat doen we toch steeds minder, schooltjes bezoeken, kinderen ’knuffelen´, wat zijn ze leuk, wat zijn ze schattig. We hebben er voor gekozen om onze ambassadeurs een paar lesjes te laten voorbereiden: stukje ‘waar, wat, hoe is Nederland’ en een spel of iets dergelijks. Eerst vanochtend vroeg opgestaan om de kids met 4wd-vans op te halen uit de gehuchten en boerderijen uit de omgeving. Daarna zijn 4 klassen basisschoolleerlingen bediend en een groep peuters. Die van ons hebben echt een paar hele leuke spellen met de Oegandese kinderen gespeeld. De uitleg over Nederland sloeg wat minder aan omdat Engels toch maar in hele geringe mate wordt beheerst en natuurlijk omdat onze leerlingen geen docenten-skills hebben, dat werd tot grote tevredenheid van onze docenten maar weer eens duidelijk. Het was een feest, zowel voor onze als de Oegandese kinderen. Er werd memory gespeeld met Engelse en Nederlandse gelijkende woorden, Annemaria koekoek en zakdoekje leggen met de allerkleinsten, wat zijn onze leerlingen dan geweldig! Bekaf ook na afloop, het is een vermoeiend bezoek en dan drijven die docenten ze weer naar een volgende activiteit: het is geen vakantie!; ben je daarvoor naar Afrika gekomen, om te luieren? Natuurlijk moet de nodige rust genomen worden, anders sloop je jezelf. Bijna iedereen is al eens aan de beurt geweest met een fysieke offday, daar is vrijwel niet aan te ontkomen in de tropen.

Vanmiddag heeft ons S2U-team gevoetbald tegen het team van de school. Twee helften van 15 minuten in de bloedhete zon. Ondanks een paar supertalenten in onze gelederen gingen we onderuit tegen een team met vechters en atleten (leeuwen en impala’s). Vlak voor rust werd het 1-0 en toen werd na het fluitsignaal maar besloten dat dit de hele wedstrijd was, hahahaa.

Onze leerlingen hebben nog even met wat boda-boda’s rondgescheurd (achterop welteverstaan) en zijn toen gedropt in Kyazanga. Hier hebben zij groepsgewijs met Oegandese student/vertaler gesprekjes gevoerd met bewoners over onderwijs, gezondsheidsvragen rondom koken op hout en de positie en ontwikkelingsmogelijkheden van vrouwen in de Oegandese samenleving. Onze groep is echt heel goed en gefocust bezig op deze momenten. Eerst onderdompelen in de Afrikaanse werkelijkheid en dan komen de interesse en vragen vanzelf (met een beetje duwen onzerzijds vanwege koudwatervrees ;))

Zo, net een geit gekeeld en geslacht ter ere van ons bezoek op onze laatste avond. Een gruwelijk tafereel volgens sommigen maar ja, eigenlijk voor vleeseters een must om eens mee te maken. Het arme beest gaat, dood weliswaar, in sate’s gesneden op een prachtig houtskoolvuur. Twee bananenboomstammen met kolen daartussen en een rooster erop. De geit wordt geprepareerd door onze docent Valerie, van Afrikaanse afkomst en een wonder in de keuken. Valerie is al dagen in haar element hier. Samen met de vrouwen hier prepareert zij het ontbijt en zorgt zij ervoor dat we de nodige afwisseling in eten krijgen. Haar koffer zit vol met kruiden en specerijen, ze had er al rekening mee gehouden.

Morgen gaan we via Masaka terug naar Kampala en starten we met het meer inhoudelijk deel van het programma. We gaan vertegenwoordigers van allerlei organisaties ontmoeten die rechtstreeks te linken zijn aan de sustainable development goals (SDG’s).

 

Meet the parents

Vanochtend vroeg even voor mijn kamertje gezeten op de binnenplaats van de familie die hier de eigendommen van de Childrens foundation beheerd. Wat een bedrijvigheid. Vooral kinderen en vanaf zeeer jong hebben een taak: water halen, stoep vegen, kamers dweilen, bananen halen, geiten naar de wei, de drie koeien te eten geven, het gaat maar door. Geen kinderarbeid hoor, gewoon gezamenlijk verantwoordelijk voor een goede start van de dag. Geen onvertogen woord of blik, dit hoort er gewoon bij. De mannen lopen er een beetje bij als opzichters en geven wat aanwijzingen en doen verder het ‘belangrijke’ werk ahum. Zodra het gaat om geld, eigendom en externe relaties komende mannen in beeld. De idylle van de nobele Oegandees lijkt hier tot leven te komen maar niets is minder waar (lees mijn blog van gister bijvoorbeeld). De stress die een schrijnend tekort aan alles en het permanent op de loer liggen van een faillissement, een klimaat catastrofe oid zonder vangnet oplevert, drijft vooral in de steden, laten we eerlijk zijn, vrouwen tot o.a. prostitutie en mannen tot drankmisbruik, geweld en criminaliteit.

Vanmiddag de leerlingen opgehaald van de gezinnen. Wat een verhalen. Dit jaar geen verhalen over ratten, diepe armoede en slapen op de grond maar ook nu weer herinneringen gemaakt die nooit meer worden vergeten. Leerlingen verbleven bij ‘wat betere’ gezinnen dus geen horrorverhalen over de nacht maar wel hele mooie verhalen over ontmoeting met de cultuur van de Oegandezen. Koken op open vuur, wc’s, een gat in de grond, grote huizen maar niets van gezellige inrichting, eten zonder de gastouders, heeeel veel kinderen, vaak schuw, langzaam ontdooiend. Sommigen moesten al heel vroeg de kinderen naar hun scholen lopen, anderen gingen mee naar het land om de gemengde teelten te bewonderen van cassave, mais, matokebanaan, aardappels, vanille, suikerriet, bonen etc., weer andere ontmoetten dorpsoudsten, verre familieleden en vrijwel iedereen ontmoette mannen met meerdere vrouwen en meer dan twintig kinderen. Onvergetelijke ervaringen!

Het is voor onze leerlingen lastig om hun opvattingen over wat ze te zien krijgen even los te maken van de feitelijkheden waarmee ze geconfronteerd worden. En juist met die opdracht zijn zij het veld ingestuurd. Zij doen praktijkonderzoek (voor het profielwerkstuk) en dan zul je je opvattingen even moeten parkeren. Volgens veel leerlingen zijn de opbrengsten van hun interviews en gesprekken zeer groot en hebben ze aanknopingspunten gevonden voor verder onderzoek hier de komende dagen en in Nederland met bijvoorbeeld ontwikkelingsorganisaties die dankzij hun ervaringen nu veel beter te bevragen zijn.

Morgen alweer de laatste dag in Kyazanga, een heel druk programma voor de boeg.

 

Kyazanga

Gisteren via de evenaar vanuit Kampala naar Kyazanga gereden de plek waar Eddy’s Childrens Foundation Uganda is gehuisvest. Uiteraard ‘het waterproefje´ gedaan en lekker geluncht. Bij de Foundation krijgen 120 kinderen uit het dorp onderwijs, een warme hap en doordeweekse bescherming. Er zitten kinderen van ouders uit het dorp maar ook vondelingen, uitgestotenen en wezen. Voor corona waren het er meer dan 300, helaas is dit aantal door de pandemie gedecimeerd en was het bijna schluss voor de foundation. Nu trekt het weer aan omdat er weer meer en meer ouders zijn die het schoolgeld willen en kunnen betalen.
Vanochtend in een heuse processie door het dorp gelopen. Alle kinderen van de school liepen in marstempo achter een fantastische fanfare aan en hielden borden omhoog met kreten als: “stop child trafficking”, ‘educate the girl child”, “stop domestic violence”, “stop early marriages¨, “stop child abuse” maar ook ¨plant trees”en ¨keep the environment clean”. Allemaal boodschappen van de school gericht aan de community, kun je nagaan wat daar allemaal speelt, heel triest eigenlijk maar de werkelijkheid in Oeganda. Die blijmoedigheid waar we ons steeds over verbazen bestaat maar is als een laag vernis over een keiharde samenleving waar het recht geldt van de sterkste. De Oegandese overheid voorziet op geen enkele wijze in de bescherming van haar burgers, geen zorgverzekering, geen onderwijsbijdrage etc. Alles hangt af van het particulier initiatief en de zorg die mensen voor elkaar hebben in de community's. Sharing is caring hoor ik de hele dag.
De fanfare is samengesteld uit zwerfkinderen uit Kampala die in de gelegenheid gesteld zijn om een muziekinstrument te bespelen. Fantastische swingende melodieën gingen ons voor bij onze demonstratie. We gingen het hele dorp door, hielden het verkeer op en de bewoners liepen uit voor onze oproepen.
Wel gek om als stelletje Europeanen mee te lopen met de kinderen. Alsof wij hier even komen zeggen hoe het zou moeten zijn, dan werkt zo’n oproep toch helemaal niet?!. Dat zie ik helemaal verkeerd volgens de lokale organisatoren. Onze deelname zal zorgen voor veel meer aandacht voor de demonstratie en de boodschap én is het van groot belang voor de uitstraling van de school.. Vooruit dan maar….
Heerlijk hier trouwens op het platteland. Dit is het echte Oeganda: gifgroen, gemengde plantages van koffie, banaan, agave etc met eindeloos veel soorten felgekleurde vogels. Ook vandaag al de kraanvogel gezien, het nationale symbool van Oeganda, wat een prachtbeest.
Zo meteen gaan onze leerlingen naar een gastgezin in de buurt. In groepjes van drie worden ze ondergedompeld in de lokale tradities. Een groepje bestaat uit één jongen, één meisje en een Oegandese studente. Er kan dus vertaald worden van Luganda naar Engels. Naast de kennismaking met allerlei gebruiken zijn onze leerlingen ook op pad met een aantal specifieke vragen die van belang zijn voor hun profielwerkstuk. Dat gaat van genderrollen, onderwijs – en milieuvraagstukken tot de complexe problematiek van koken op hout.
Het worden hele spannende uurtjes voor onze leerlingen maar ook de familie zijn hartstikke nerveus. Morgenochtend lopen ze nog mee met het gezin en dan zullen we rond het middaguur van alle verhalen mogen genieten.