Vluchtelingen aan het werk

Vanochtend een bijzondere bijeenkomst gehad bij de International Labour Organisation (ILO), een organisatie die net als de UNHCR en UNICEF een zelfstandige organisatie is die vanuit de Verenigde Naties is opgezet. Het hoofdkwartier bevindt zich in Genève. Wij bezochten het Oegandese hoofdkantoor in Kampala. Net als bij de VN word er gewerkt met conventies die worden vastgesteld en die landen kunnen ratificeren. De landenbureaus kunnen met deze geratificeerde conventie aan de slag. In Oeganda wordt er momenteel gewerkt aan een stuk of 10 projecten. Vandaag worden er een aantal uitgelicht waaraan onze Nederlandse overheid fors heeft bijgedragen. Leuk om te horen waaraan een deel van ons belastinggeld wordt uitgegeven! De projecten waar Nederland aan bijdraagt hebben betrekking op het vluchtelingenvraagstuk in Oeganda. Oeganda vangt momenteel 1,5 miljoen vluchtelingen op uit omringende landen. Dat zijn aantallen waar wij ons niets bij voor kunnen stellen. De vluchtelingen worden hoofdzakelijk opgevangen in een paar grote kampen. Eerder settlements eigenlijk want de kampen zijn inmiddels hele steden geworden waar je als vluchteling niet zomaar uit kunt en waar je hele leven zich dus afspeelt UNHCR zorgt voor eerste hulp met voedsel, dekens en onderdak. ILO volgt daarna en is betrokken bij de volgende stap: jongeren helpen bij hun eerste schreden op de arbeidsmarkt. Zij doen dit door jongeren te trainen en hen dan stage te laten lopen in bedrijven, hotels etc maar ook door de lokale markt rondom de settlements te versterken (bijv. met sesamplantages en aanverwante verwerkende industrie) maar ook ondersteuning bieden aan lokale initiatieven die gericht zijn op het opleiden en aan het werk krijgen van vaak ontheemde jongeren.

We hebben mogen luisteren naar de hartverscheurende maar ook hoopvolle verhalen van drie vluchtelingen. Eén uit Soedan, de ander uit Congo en nog een ander uit Burundi. Om hele uiteenlopende redenen moeten vluchten naar Oeganda. Sibylle een vrouw afkomstig uit Burundi was met scheikunde en natuurkunde hard op weg naar de universiteit in haar thuisland toen de oorlog om haar heen uitbrak. In Oeganda aangekomen werd ze drie klassen teruggeplaatst, moest ze de Engelse taal gaan leren (in Burundi spreekt met Frans) en moest ze op een gegeven moment stoppen met school om vanwege het overlijden van haar vader voor haar moeder in het kamp te zorgen. Weg onderwijs, weg carrière. Met enig verstand van ICT en een beetje spaargeld wist Sybille een handeltje op te zetten in webdiensten, iets wat vrouwen vanuit huis kunnen doen. Dat bracht haar op het idee om met deze aanpak veel meer vrouwen in het kamp aan het werk te krijgen. Sybille richtte haar eigen organisatie op: 'Her dreams count', en hier is waar ILO om de hoek kwam kijken. Dit soort initiatieven worden door ILO ondersteund. Sybille’s organisatie is fors gegroeid en veel jonge vrouwen hebben perspectief op een beter, werkend leven gekregen. Benjamin is een jongen die vrij jong vanuit Congo in een settlement terecht is gekomen. Benjamin vertelde dat hij zich alleen een leven kan herinneren binnen een afgesloten kamp. Dankzij een opleidingsprogramma van ILO is hij uiteindelijk aan de slag gegaan bij het chique Fairways hotel in Kampala. Hier heeft hij diverse kanten van het vak geleerd, heeft hij een baantje gekregen en is hij opgeklommen tot hoofd receptie. Wat een power hebben mensen dan. De verhalen gingen vooral over de successen van deze mensen op de arbeidsmarkt maar toen wij hen konden bevragen werd wel duidelijk dat die arbeid weliswaar hard nodig is maar de pijn van deze ontheemden maar gedeeltelijk verzacht. Deze jonge mensen hebben ook behoefte aan familie en die hebben ze vaak niet of is onbereikbaar voor hen. De vraag of zij zich nu ze het zo ver geschopt hadden gelukkig waren werd voorzichtig beantwoord met: Nou, eigenlijk niet nee, niet gelukkig maar wel tevreden. Wat verder werd benadrukt is dat het voor hen ongelooflijk belangrijk was dat zij met open armen werden ontvangen. Zij voelden zich in het algemeen welkom. Das nou eens een mooie boodschap die wij in onze koffers moeten meenemen.

ILO heeft inmiddels 10.000 jonge vluchtelingen in haar programma’s en ambieert een aantal van 50.000. Een druppel op een gloeiende plaat? Nee, er zijn ook andere zusterorganisaties actief en ieder mens aan het werk is er één. Het hoofd van ILO Oeganda, Stephan Oppio, benadrukte het belang van werk. Zij zien vaak dat wanneer jongeren zo’n twee jaar nadat zij gestopt zijn met school nog niet aan het werk zijn, afglijden en niet meer in het regulier proces terechtkomen. Waar dan wel hoorden we vandaag niet maar daar hebben we inmiddels elders ook al een en ander over gehoord: criminaliteit, drugsverslaving en prostitutie om maar eens wat te noemen.

Fantastisch om met onze leerlingen op zo’n hoog niveau eens in zo’n organisatie te mogen kijken. Zware kost hoor voor hen en niet voor iedereen goed te volgen maar de puzzelstukjes zullen zeker nog op hun plaats vallen. ILO heeft ook onze nieren geproefd en hebben aangeboden dat we op een volgende reis zeker een meerdaags bezoek aan een settlement en de projecten daar aan ons programma mogen toevoegen.